AMimRq vylw scu nwau vifAweI vIcwru

A`j dI swieMs dy Anuswr AMimRq vyly dI mh`qqw

Importance of Amrit Vella according to present day science

mnu`K jIvn ivc KuSI Aqy SWqI leI AwpxI mq Anuswr hr qrHW dy auprwly krdw rihMdW hY[ lok Awps ivc g`lW krn smyN vI iehI kihMdy hn, ik AsIN qW SWqI leI s`B kuJ TIk krdy hW[ prMqU, AslIAq ieh hY, ik SWqI ikqy vI nhIN[ nw ienswnW dy idlW ivc, nw dySW ivc Aqy nw hI pUrI dunIAW ivc[ koeI vI mslw hovy, hr koeI Awpxy Awp nUM TIk kihMdw hY[ pr AslIAq Aksr ies dy ault huMdI hY[ ikaNuik, ivcwr v`K v`K hn, ies leI swry iks qrHW TIk ho skdy hn? swirAW ivcoN iek hI TIk ho skdw hY[ ieh vI sMBv hY ik swry hI glq hox[ gurbwxI qW kihMdI hY[

Awps kau jo Blw khwvY ] iqsih BlweI inkit n AwvY ] srb kI ryn jw kw mnu hoie ] khu nwnk qw kI inrml soie ]3] (278)

ASWqI dw kwrx iehI lgdw hY ik swfI soc ivc kuJ nuks hY Aqy scweI kuJ hor hY[ scweI pYsw, au~cI pdvI jW qwkq nwl nhIN iml skdI hY[ ienHW nwl JUT nUM s`c kih ky, dUsirAW aupr QoipAw qW jw skdw hY, prMqU JUT kdI s`c nhI bx skdw hY[ loB, pwp, kUV Aqy kwm krky hryk jIv Awpxy Awp ƒ pUrn qOr qy isAwxw smJdw hY [ hMkwr krky koeI mnu`K Awpxy AOgux mMnx nUM iqAwr nhIN hY [ scweI koeI pdwrQ nhIN ijs nUM hr koeI Awm duinAwvI q`kVI nwl qol sky[ s`c dw pqw krn leI s`c dI q`kVI nwl qolxw pvygw[ mnu`K prK ivc, qW pUrw auqrdw hY, jy q`kVI dy dUjy p`ly ivc r`b dI drgwh ivc imlI hoeI ie`zq rUpI v`tw pwieAw jwey[

sBu ko pUrw Awpy hovY Git n koeI AwKY ] piq prvwxw ipCY pweIAY qw nwnk qoilAw jwpY ] 2] (468-469)

jy kr s`c jwnxw cwhuMdy hW qW s`c dI q`kVI lYxI pvygI[ jy kr SWqI cwhuMdy hW qW injI svwrQ dI bzwey s`B dw Blw socxw pvygw[ is`K Drm hI iek Ajyhw Drm hY, ijhVw srb`q dy Bly dI g`l krdw hY[ is`K Drm dw audyS hY[

ihMdU qurk koaU rwPzI iemwm swPI , mwns kI jwq sbY eykY pihcwnbo [15[15[ (Akwl ausqiq, sRI muK vwk pwqSwhI 10)

dunIAW ivc SWqI kwiem krn leI swnUM Awpxy AMdr SWqI dw bUtw lwauxw pvygw[ qW hI AsIN dUsirAW nwl SWqI dI sWJ kr skdy hW[ gurbwxI jIvn dy s`B pihlUAW bwry isiKAw idMdI hY[ ijs sdkw AsIN Awpxy jIvn Aqy pUrI mnu`Kqw ivc SWqI pYdw kr skdy hW [ gurmiq dw iek Aihm pihlU ijs nUM AsIN A`j dI mwieAw dI dOV krky Bul cuky hW, auh hY “ AMimRq vylw scu nwau vifAweI vIcwru "[ ieh iek AYsw hiQAwr hY ijs nwl AsIN Awpxy ihrdy ivc sdIvI SWqI pYdw kr skdy hW[

Awau AsIM pihlW AMimRq vyly bwry gurmiq Anuswr sWJ krIey Aqy iPr A`j dI swieMs nwl ies dw sMbMD jwnx dw auprwlw krIey[

Sbd “ AMimRq vylw" gurU nwnk swihb ny gurbwxI ivc pihlI vwr vriqAw hY[ AMimRq vylw AYsw smW hY jo ik Akwl purKu qoN Amr hox vwlI dwq Bwv AMimRq dI dwq pRwpq krn ivc shwiek huMdw hY [ gurmiq Anuswr ieh isrP shwiek hI nhIN, sgoN Av`Sk vI hY[ rwq dy AKIrly pihr Bwv sUrj cVHn qoN iqMn GMty pihlW dy smyN nUM AMimRq vylw ikhw jWdw hY[ ieh smW, gurbwxI ivc ipCl rwiq, Blky, pRBwqy, svyrw, subh, sbwhI, JwlwGy, pRwqh kwl , Awid nwvW nwl vI vriqAw igAw hY[ ies smy nUM qVkw, subwh, Awid vI ikhw jWdw hY[

is`K Drm ivc AMimRq vyly dI mh`qqw dw ies ieiqhwsk Gtnw qoN lgwieAw jw skdw hY[ jdoN gurU goibMd isMG jI ny AnMdpur dw iklHW C`ifAw qW duSmx dIAW POjW ipCoN hmlw krn leI Aw geIAW[ ip`Cl rwq iek isMG ny AwiKAw ik AMimRq vylw ho igAw hY, qW hukm hoieAw ik dIvwn sjw idau[ iek pwsy Awsw kI vwr dw AMimRq kIrqn cl irhw sI qy dUsry pwsy duSmx nUM rokx leI Xu~D cl irhw sI[

dunIAW dw hr kwrj Akwl purKu dy hukmu Aqy aus dy bxwey gey inXmW Anuswr hI huMdw hY [ Akwl purKu Aqy aus dw inXm sdw leI At`l hY[ gurmiq Anuswr Akwl purKu byAMq hY, qy aus dI bolI pRym hY[ hryk jIv jMqU aus dIAW bxweIAW hoeIAW rcnwvW qy inrBr krdw hY[ AsIN rozwnW jIvn ivc aus pwsoN dwqW mMgdy rihMdy hW qy auh dwqwr swnUM dwqw b^Sdw rihMdw hY[ Awm dunIAW dw inXm hY, ik jy kr AsIN iksy nUM KuS krnw hovy, qW aus nUM kuJ qohPy dy qOr qy Byt krdy hW, Aqy imTy bolW rwhIN aus dI qwrI& krdy hW[ iesy qrHW jy kr Akwl purKu nUM KuS krnW hY qW aus A`gy vI kuJ nw kuJ Byt krnw pvygw Aqy koeI Kws bol vrqxy pYxgy, ijnHW nwl Akwl purKu dI pRsMsw pRwpq kIqI jw sky[ fUMiGAweI nwl ivcwirAw jwvy qW swrIAW dwqW Aqy pdwrQ jo swfy kol hn, auh s`B aus dIAW bKSSW hI hn, qW iPr AsIN ikhVI Bytw, Akwl purKu dy A`gy r`KIey, ijs dy sdky swƒ aus dw drbwr id`s pey? AsIN mUMhoN ikhVw bcn bolIey Bwv, ikho ijhI Ardws krIey, ijs ƒ sux ky auh hrI swƒ ipAwr kry[ ies pRSn dy au~qr ivc gurU mhwrwj ny rsqw d`isAw, ik iek AYsI Byt hY, jo mnu`K vI Akwl purKu A`gy r`K skdw hY[ ies mMqv leI au~qm Byt hY “ AMimRq vyly aus dw nwmu icq rwhIN Xwd krIey qy aus dIAW vifAweIAW dI ivcwr krIey[ “ ies qrHW krn nwl pRØBU dI imhr sdkw isPiq swlwh rUpI ptolw imldw hY[ Awm k`pVw qW qn F`kx leI huMdw hY prMqU nwmu rUpI k`pVw swfy mn dy ivkwrW nUM F`k idMdw hY[ aus dI ikRpw-idRStI nwl swfy Aqy aus ivc peI hoeI kUV dI pwil qoN ^lwsI imldI hY, qy aus dw dr pRwpq ho jWdw hY[ ies qrHW krn nwl, ieh smJ vI Aw jWdI hY ik auh s`cw Akwl purKu sB QweIN BrpUr hY[

swcw swihbu swcu nwie BwiKAw Bwau Apwru ] AwKih mMgih dyih dyih dwiq kry dwqwru ] Pyir ik AgY rKIAY ijqu idsY drbwru ] muhO ik bolxu bolIAY ijqu suix Dry ipAwru ] AMimRq vylw scu nwau vifAweI ivcwru ] krmI AwvY kpVw ndrI moKu duAwru ] nwnk eyvY jwxIAY sBu Awpy sicAwru ]4] (2)

AMimRq vyly dI cox ipCy vI Kws kwrx hn[ idn Aqy rwq nUM imlw ky A`T pihr bxdy hn[ 4 pihr idn dy Aqy 4 pihr rwq dy hn[ idn dy ruJyvNy ivc mnu`K dw mn rojwnw jIvn dy kMmW krky iKMifAw rihMdw hY[ ies leI mnu`K Akwl purKu dI ausq`q ivc pUrI qrHW lIn nhIN ho skdw hY[ rwq dw smW Awrwm leI huMdw hY[ rwq dy smyN bwhrI Sor bhuq Gt jWdw hY[ rwq dy pihly pihr ivc mnu`K idn dI Qkwvt krky pUrI qrHW lIn nhIN ho skdw hY[ rwq dy dUsry Aqy qIsry pihr ivc Awrwm krn auprMq srIr qwzw ho jWdw hY [ rwq dy cOQy pihr ivc Bwv AMimRq vyly mnu`Kw srIr hr au~qm kwrj krn leI iPr qoN iqAwr ho jWdw hY[ ies smyN vwqwvrn bhuq suhwvxw huMdw hY[ vwXUmMfl ivc AwksIjn dI mwqrw vI AiDk huMdI hY[ ies leI ieh smW Akwl purKu nwl pUrI qrHW lIn hox leI au~qm hY[ gurmiq Anuswr rwq dy pihly pihr dI bMdgI nUM iek sohxy ijhy Pu`l dI qrHW igixAw igAw hY[ prMqU Pl dI pRwpqI AMimRq vyly dI bMdgI nwl hI ho skdI hY[ ies leI jo bMdy AMimRq vyly jwgdy hn, auh prmwqmw pwsoN b^SS pRwpq krdy hn[ ies dw ieh mqlb vI nhIN ik ijhVy vI bMdy AMimRq vyly jwgdy hn, auh s`B dwqW pRwpq kr skdy hn[ b^SSW mwlk dIAW AwpxIAW hn[ aus mwlk A`gy iksy dw zor nhIN c`l skdw hY[ keI AMimRq vyyly srIr krky jwgdy hoey BI mwieAw Aqy hMkwr krky ieh b^SSW nhIN lY skdy hn[ keI BwgW vwilAW ƒ auh Akwl purKu, Awqimk sUJ dy ky jgw idMdw hY[

pihlY phrY PulVw Plu BI pCw rwiq ] jo jwgMin@ lhMin sy sweI kMno dwiq ]112] dwqI swihb sMdIAw ikAw clY iqsu nwil ] ieik jwgMdy nw lhin@ iekn@w suiqAw dyie auTwil ]113] (1383-1384)

gurU rwmdws jI ny is`K dI pRIBwSw ivc AMimRq vyly nUM Kws mh`qv id`qw hY[ siqgurU dw s`cw is`K aus nUM AwKdy hn, ijhVw hr roz svyry AMimRq vyly au`T ky hrI dw nwmu cyqy krdw hY[ hr roz svyry au`dm krky AwpxI rozwnw srIrk sPweI Aqy ieSnwn krn qoN bwAd nwmu rUpI AMimRq dy srovr ivc tu`BI lwauNdw hY[ siqgurU dy aupdyS, Bwv gurbwxI duAwrw pRBU dw nwmu jpdw hY[ gurbwxI iDAwn nwl pVHn, suxn, smJx qy AmlI rUp dyx nwl swry pwp Aqy ivkwr lih jWdy hn[ siqgurU dI AMimRq rUpI bwxI dy kIrqn rwhIN Akwl purKu dy j`s gwien krdw hY[ guris`K swrw idn AwpxI ikrq krdy hoieAW hmySW pRBU dw nwmu Xwd r`Kdw hY[ pRBU nUM hr smyN Xwd krn vwlw is`K, siqgurU nUM cMgw l`gdw hY[ siqgurU, aus guris`K nUM is`iKAw idMdw hY, ijs qy ipAwrw pRBU idAwl huMdw hY[ gurU dw is`K isrP Awpxw Blw hI nhIN, blik srb`q dw Blw mMgdw hY[ ies leI is`K Awpxy nwmu jpx dy nwl nwl, hornW nUM vI nwmu jpwauNdw hY[ gurU dy is`K dw Prz bx jWdw hY ik sWJy qOr qy sMgqI rUp ivc gurbwxI gwien kry, Awp gurbwxI pVHy Aqy dUsirAW nUM gurbwxI pVHn leI pRyrnw Aqy shwieqw kry[

mÚ 4 ] gur siqgur kw jo isKu AKwey su Blky auiT hir nwmu iDAwvY ] audmu kry Blky prBwqI iesnwnu kry AMimRq sir nwvY ] aupdyis gurU hir hir jpu jwpY siB iklivK pwp doK lih jwvY ] iPir cVY idvsu gurbwxI gwvY bhidAw auTidAw hir nwmu iDAwvY ] jo swis igrwis iDAwey myrw hir hir so gurisKu gurU min BwvY ] ijs no dieAwlu hovY myrw suAwmI iqsu gurisK gurU aupdysu suxwvY ] jnu nwnku DUiV mMgY iqsu gurisK kI jo Awip jpY Avrh nwmu jpwvY ]2] (305-306)

BweI gurdws jI ny vI gurU rwmdws jI dI qrHW is`K dI auhI pRIBwSw id`qI hY[ guris`K AMimRq vyly auT ky gurbwxI duAwrw pRBU dw nwmu jpdw hY[ gurduAwrw swihb ivc jw ky sMgqI rUp ivc gurbwxI nUM pRym nwl suxdw hY[ gurmiq ivcwr, Bwv gurU dI isiKAw duAwrw Awpxy mn dy SMky dUr krdw hY[ gurmiq Anuswr sMgqW dI syvw kry[ gurU ky lMgr ivc Awp pihlW lYMx dI bjwey, pihlW dUsirAW guris`KW nUM Ckwvy Aqy iPr bwAd ivc Awp lMgr Cky[ AwpxI dsW nOhW dI ikrq krky aus dw dsvMD guris`KW dy Bly leI Aqy Drm kwrjW leI vrqy[ gurmiq Anuswr c`lx nwl gurU Aqy cyly ivc nyVqw Aw jWdI hY[

gurisK Blky auT kir AMimRq vyly sru nHwvMdw] guru kY bcn aucwir kY Drmswl dI suriq krMdw] swDsMgiq ivic jwie kY gurbwxI dy pRIiq suxMdw] sMkw mnhuN imtwie kY guru isKW dI syv krMdw] ikrq ivrq kir Drmu dI lY prswd Awix vrqMdw] gurisKW no doie kir ipCoN bicAw Awpu KvMdw] klI kwl prgws kir guru cylw cylw guru sMdw] gurmuK gwfI rwhu clµdw ]40] (40-11-8)

gurmiq Anuswr AMimRq vylw Aqy siq sMgq Kws mh`qqw r`Kdy hn[ siq sMgiq ivc bYT ky Aqy pRBU-crnW ivc suriq joVx nwl AwpsI myr-qyr mn ivcoN imt jWdy hn[  is`K Drm Anuswr Akwl purKu iek hY, ies leI aus dw nwm-ismrn, swrI mnu`Kqw nUM Awpxw swQI bxw idMdI hY[ gurU dI srn pY ky idn rwq prmwqmw nUM Xwd krn nwl Awqimk bl pYdw huMdw hY, ijs sdkw izMdgI dy hux Aqy Awaux vwly smyN ivc jmW dw du`K nhIN l`gdw[ jIvn ivc qr`kI krn leI nyk kMm Aqy au~cy Awcrn dI loV hY[ jIvn ivc KuShwlI ilAwaux leI kwm, k®oD, loB, moh Aqy hMkwr ƒ Awpxy v`s ivc krn leI, au~dm dI loV hY[ ijhVy mnu`K ieh au~dm krky AMimRq vyly au~Tdy hn, prmwqmw aunHW nUM kwmXwbI idMdw hY[ jdoN rozwnw AMimRq vyly auTx dw AiBAws bx jWdw hY qW mnu`K Awqmk Afolqw Aqy AwnMd dI Av`sQw krky pRBU dy crnW ivc itikAw rihMdw hY[ ijhVw mnu`K gurU dI Srn pY ky ivkwrW dy twkry leI au~dm krdw hY, auh jIvn dI bwzI ij`q ky pRBU dy dr qy phuMcdw hY[

auiT iesnwnu krhu prBwqy soey hir AwrwDy ] ibKVy dwau lµGwvY myrw siqguru suK shj syqI Gir jwqy ] 3] (1185)

jIvn ivc Swh bxn leI Bwv au~cI pdvI pwaux leI au~dmI bxnw pYdw hY[ mMzl nUM hwsl krn leI, pUrI qrHW lgn nwl imhnq krnI pYNdI hY[ mnu`Kw srIr bwry cMgI qrHW pVHn Aqy igAwn pRwpq krn nwl hI fwktr dI pdvI pRwpq kr skdw hY [ ieMzInIAr bxn leI pUrI qrHW aus qknIk ivc mwhr bxn dI loV hY[ iesy qrHW Akwl purKu nUM pwauNx leI AMimRq vyly auT ky pRBU dI is&iq-swlwh Aqy iek-mn icq ho ky pRBU nUM cyqy krnw pYNdw hY[ AMimRq vyly auTx dI Awdq pYNx nwl AMdroN Awls Aqy susqI inkl jWdI hY[ guris`K nwmu bwxI dI shwieqw nwl mn iv`coN ivkwr k`Fx leI Awqimk jMg krdy hn[ ies qrHW krn nwl sihj suBwie hI pUry Swh bx jWdy hn[ AMimRq vylw AYsw smW hY, jy kr auT pvo qW au~dmI Aqy jy kr suqy rho qW AwlsI bx jweIdw hY[ ies leI s`B kuJ hwsl krn leI AMimRq vylw hI au~qm hY[ idn cVHn qoN bwAd jIvn dy kwr ivhwr AwrMB ho jWdy hn, qy mn keI pwisAW vl dOVdw hY[ mnu`K dunIAW dy DMiDAW dy fMUGy smuMdr ivc fu`b jWdy hn, iPr ie`Qy hI goqy KWdy rihMdy hn[ A`j k`l dy mwieAw DwrI Aksr iehI bhwnw d`sdy hn, ik kMm ivc AYsy P`sy hW, ik gurduAwrw swihb ivc siqsMgq nwl juVn leI smW hI nhIN imldw[ pyt dI Bu`K qy qRyh kwrx jIv swrw idn, iek`Tw krn Aqy Kwx dy Awhr iv`c l`gy rihMdy hn[ rwq nUM nINd Awaux nwl, mnu`K A`KW mIt ky GUk dI nINdr sON jWdy hn[ jIvn dw ieh dOr hr roz cldw rihMdw hY[ ies leI Akwl purKu dw DMnvwd krn leI AMimRq vyly dw ismrn zrUrI hY[ jdoN AMimRq vyly dy A`iBAws nwl, A`Ty phr prmwqmw dw fr-Adb mn ivc itk jwey, qW hmySw leI mn pRBU-crnW ivc juV skdw hY[ ieh hI AslI nwmu ieSnwn dI pRwpqI hY[

sloku mÚ 1 ] sbwhI swlwh ijnI iDAwieAw iek min ] syeI pUry swh vKqY aupir liV muey ] dUjY bhuqy rwh mn kIAw mqI iKMfIAw ] bhuqu pey Asgwh goqy Kwih n inklih ] (145-146)

mnu`K dw srIr hr kwrj inXm Anuswr krdw hY[ dunIAW dw koeI vI kwr ivhwr qW shI igixAw jWdw hY, jy kr auh auic`q smyN Anuswr kIqw jwvy[ ies leI hr kwrj leI smyN dI cox Aqy vMf bhuq mh`qv r`KdI hY[ mnu`K swrw idn koeI nw koeI kwr ivhwr krdw rihMdw hY[ aus dw iDAwn rozI kmwaux Aqy Awhwr krn ivc hI l`gw rihMdW hY[ AMimRq vyly Swq, suMdr, piv`qR, itkwau vwqwvrx hox krky duinAwvI Aqy AiDAwqimk pVHweI bhuq cMgI ho skdI hY[ au~cI pdvI pRwpq krn vwly mnu`K Awm qOr qy AMimRq vyly auT ky hI pVHweI Aqy imhnq krdy hn[ svyr dy smyN vwXUmMfl ivc AwksIjn dI mwqrw vDyry hox krky, mnu`K qwzw qy icMqW rihq AnuBv krdw hY[ AMimRq vyly auTx nwl idn dy smyN ivc hor vwDw ho jWdw hY[

PrId jI icqwvnI idMdy hn, ik jykr qUµ AMimRq vyly nhIN jwigAw qW ieh koJw jIvn ijaUNdw hoieAw vI qUµ mirAw hoieAw vWgU hYN [ ieh vI nhIN smJ lYxw cwhIdw, ik jykr mnu`K ny r`b ƒ Bulw id`qw hY, qW r`b ny vI mnu`K nUM Bulw idqw hY[ prmwqmw dw sbMD ies isRStI dI hryk ikRAw nwl hY, ies leI auh hr vyly, hryk dy AmlW ƒ vyK irhw hY[ prmwqmw bhuq sohxw hY qy bVw by-muQwj hY[ jy kr AMimRq vyly au~T ky, r`b dy nwmu nwl juV jweIey qW mnu`K dw mn vI prmwqmw vrgw suMdr ho jWdw hY[ ijs qrHW Akwl purKu by-muQwj hY, iesy qrHW mnu`K ƒ iksy dI muQwjI nhIN rihMdI hY[ Awqimk bl hox nwl s`c qy clx dI ihMmq Aw jWdI hY[ iek`lw AMimRq vyly au~Txw hI kwPI nhIN[ guris`K ny du`K qy su`K ƒ ie`ko ijhw jwxnw hY, idl ivcoN pwp bwhr k`Fxy hn, r`b dI rzw Anuswr clxw hY, qW hI prmwqmw dI drgwh dI pRwpqI ho skygI[ dunIAW dy bhuqy lok mwieAw dy DMiDAW ivc ieqny Ps jWdy hn, ik swrI aumr, mwieAw dw ncwieAw hoieAw nwc, n`cdy rihMdy hn[ prMqU ijhVy AMimRq vyly au~T ky pRBU dI Xwd ivc juV jWdy hn, auh mwieAw dy jwl ivc kdI nhIN Psdy, ikaNuik prmwqmw auhnW dI sMBwl Awp krdw hY[ prMqU ies g`l dw iDAwn r`Kxw hY ik AMimRq vyly au~Txw hI kw&I nhIN, ikauik aus au~Tx dw koeI lwB nhIN jy mn dunIAw dy pdwrQW nwl hI rMigAw irhw[

PrIdw ipCl rwiq n jwigEih jIvdVo muieEih ] jy qY rbu ivswirAw q rib n ivsirEih ]107] (1383-1384)

Awpxy Awp nUM AnuSwsn ivc ilAwaux leI krVI, imhnq, auprwlw Aqy Awpxy Awp qy kwbU krnw pYNdw hY [ svyry auTx leI au~dm Aqy ihMmq krnI pYNdI hY[ Awpxy Awp nUM pRyrnw pYNdw hY[ PrIdw swihb qW ieQoN q`k kihMdy hn ik bMdgIhIx bMdy dy jIaUx dw koeI ArQ nhIN, ijhVw isr mwlk-r`b A`gy nhIN Jukdw, auh isr qW k`t ky lwh dyxw cwhIdw hY[ mwlk A`gy hMkwrI bMdy dw isr nhIN Jukdw hY[ ies leI ieho ijhy l`kVI dI qrHW AwkVy hoey isr ƒ hWfI hyT, bwlx dy QW bwl dyxw cwhIdw hY[ PrId jI auqSwh dyx leI, jIvn dI AslIAq d`sdy hn, ik nwmu dI ksqUrI dI pRwpqI rwq dI iekWq (ipCl rwiq) ivc hI ho skdI hY[ ijhVy swrI rwq su`qy rihx auhnW ƒ ies ivcoN ih`sw nhIN imldw[ ies leI guris`K ny srIrk qOr qy vI Aqy Awqimk qOr qy jwgdy rihxw hY[

auTu PrIdw aujU swij subh invwj gujwir ] jo isru sWeI nw invY so isru kip auqwir ]71 ] jo isru sweI nw invY so isru kIjY kWie ] kuMny hyiT jlweIAY bwlx sMdY Qwie ]72]

PrIdw rwiq kQUrI vMfIAY suiqAw imlY n Bwau ] ijMn@w nYx nˆØIdRwvly iqMn@w imlxu kuAwau ]80] (1381-1382)

gurbwxI bwr bwr guris`K nUM pRyrnW idMdI hY, ik AMimRq vyly au~T ky pRBU dw nwmu jp, ie`qnw hI nhIN, idn rwq, hr vyly Xwd kr[ jy kr ies qrHW krygw qW koeI icMqw-i&kr qyry auqy zor nhIN pw skygw, qyry AMdroN vYr-ivroD JgVy vwlw suBwau hI imt jwiegw[ mn SWq Aqy Afol Av`sQw ivc itikAw rhygw[ qyrw suBwA prmwqmw dI qrHW pRym Aqy imTws vwlw ho jwvygw[ iek swkq dI qrHW qUM mwieAw dw gulwm nhIN bxygw[ siqsMgq ivc jw ky, prmwqmw dI Awqmk jIvn dyx vwlI is&iq-swlwh suxn nwl qyry mn ivcoN swry pwp ivkwr Kqm ho jwxgy[ ijs mnu`K auqy isRStI dw mwlk-pRBU imhr krdw hY[ aus dy kwm, ko®D Awidk swry vYrI nwS ho jWdy hn[

sloku ] JwlwGy auiT nwmu jip inis bwsur AwrwiD ] kwrHw quJY n ibAwpeI nwnk imtY aupwiD ]1 ] (255)

mnu`K leI qW kI dunIAW dy pMCI vI AMimRq vyly au~T ky Awpxw kwr ivhwr SurU kr idMdy hn [ jdoN AMimRq vyly dw smW huMdw hY qW ic`VIAW cUkx dI Awvwz Awaux lg jWdI hY[ lokW nUM jgwauNx leI ku`kV svyry bWgW dyx l`g pYNdy hn[ BgqW dw pRBU dy nwmu ivc ipAwr huMdw hY[ ies leI AMimRq vyly Bgq dy ihrdy ivc nwmu ismrn dy qrMg bhuq au~Tdy hn[ Awm AwdmI nUM svyry auTx leI GVI dy Alwrm dI loV pYNdI hY, ikauik mnu`K ny AwpxI kudrqI GVI (Biological clock) nUM vrqxw bMd kr id`qw hY[ pRBU dy BgqW nUM hor jIvW dI qrHW, GVI dy Alwrm dI loV nhIN rihMdI, aunHW dw roz dw nym hI bx jWdw hY[ pRBU dy Bgq jn ies smyN pRBU dy Acrj kOqk AwpxIAW A`KW dy swhmxy ilAwauNdy hn Aqy aus dI Apwr rcnw nUM ivcwrdy hoey aus ivc lIn ho jWdy hn[ jo fUMGI ivcwr AMimRq vyly sMBv hY, auh idn dy hor iksy smyN iv`c nhIN ho skdI hY[

slok mÚ 5 ] icVI cuhkI phu PutI vgin bhuqu qrMg ] Acrj rUp sMqn rcy nwnk nwmih rMg ]1] (319)

gurmuiK sdw Akwl purKu dI imhr dI nzr mMgdy hn[ iehI bynqI krdy hn ik iek GVI vwsqy BI aus dw nwmu nw Bu`lx, gurU dI pivqr sMgiq ivc AMimRq nwm jpx, Aqy hmySw dUsirAW dw Blw socdy rihx[ AMimRq vyly qy®l iB`jI rwq smyN AwkwS ivc qwry cmkdy hn[ iesy qrHW, prmwqmw dy pRym ivc iB`jy hoey ihrdy vwly mnu`KW dy ic`q ivc sohxy Awqmk gux ilSkW mwrdy hn[ rwm dy ipAwry sMq jn ismrn dI brkiq nwl mwieAw dy h`ilAW vloN sucyq rihMdy hn[ sMq jn Awpxy ihrdy ivc prmwqmw dy sohxy koml crnW, Bwv gurbwxI dw iDAwn Drdy hn[ Akwl purKu dy dr qy duinAwvI pdwrQ mMgx dI bjwey, nwmu dwn dI Ardws krdy hn[ iehI bynqI krdy hn, ik iek pl leI BI swfy ihrdy qoN dUr nw rho[ ies qrHW krn nwl sMq jn, Awpxy mn dw mwn iqAwg ky, moh qy ivkwr dUr krky, Awpxy swry du`K Aqy pwp dUr kr lYNdy hn[ swry du`KW dw kwrx qW hMkwr hI hY[ jdoN hMkwr hI Kqm ho igAw qW mn ivcly swry pwp Awpxy Awp dUr ho jWdy hn[

iBMnI rYnVIAY cwmkin qwry ] jwgih sMq jnw myry rwm ipAwry ] (459)

gurbwxI ivc guris`K nUM iehI isiKAw id`qI geI, ik AMimRq vyly hI au~T ky gurU dy Sbd ivc juV ky krqwr dw nwm ismrnw cwhIdw hY[ dunIAW qW nwSvwn hY, ies leI mwieAw dy pRym ivc Ps ky Awpxw jIvn AjweI nw gvwau[ mwieAw dw moh iek T`gbUtI dI inAweIN hY, jo krqwr dI Xwd Bulw idMdw hY[ ies leI mwieAw dw moh iqAwgo qy jgq ivc inmrqw nwl izMdgI guzwro[ iehI iek jIvn dI bwzI ij`qx dw qrIkw hY[

pRBwqI mhlw 1 ] nwau pRBwqY sbid iDAweIAY Cofhu dunI prIqw ] pRxviq nwnk dwsin dwsw jig hwirAw iqin jIqw ]4]9] (1330)

ppIhw svWqI bUMd pwaux leI pukwr krdw rihMdw hY[ ppIhy dI ipAws Awm pwxI nwl nhIN buJdI hY[ aus nUM is`DI vrKw dI bUMd hI cwhIdI hY[ kudrqI qOr qy ppIhy dy gly ivc morI huMdI hY[ ijs krky auh Awm jIvW dI qrHW pwxI nhIN pI skdw hY[ isrP is`DI vrKw dI bUMd hI AMdr jWdI hY[ jdoN jIv (ppIhw) AMimRq vyly ArzoeI krdw hY qW aus dI Ardws pRBU dI drgwh ivc suxI jWdI hY[ pRBU vloN gurU (b`dl) ƒ hukm huMdw hY ik guris`K auqy imhr kr ky nwmu-AMimRq dI vrKw kro[ ijnHW mnu`KW ny sdw kwiem rihx vwly pRBU ƒ Awpxy ihrdy iv`c vswieAw, auhnW qoN siqgur bilhwr jWdw hY[ siqgurU dy Sbd dI vIcwr kIiqAW, iek guris`K qW kI, swrI isRStI hrI-BrI ho jWdI hY[ ijs qrHW cMdn AwpxI KuSbU swry pwsy vrqwauNdI hY, ausy qrHW guris`K nwmu-rUpI mihk s`B nUM vMfdw hY[ ivKwvy dy rIqI irvwzW Aqy ArdwsW Bwvy sYNkVy vwr kIqIAW jwx qW vI mwieAw dI iq®Snw nhIN imt skdI hY[ isrP pRBU dI imhr dI nzr nwl hI gurU imldw hY, qy imhr nwl hI ihrdy ivc ipAwr pYdw huMdw hY[ jdoN mwlk-pRBU AwpxI imhr nwl jIv dy mn ivc v`s jwvy qW aus dy AMdroN swry ivkwr nwS ho jWdy hn[ ies leI guris`K ny AwpxI rozwnw dI Ardws ivc AMimRq rUpI nwmu Aqy mwlk-pRBU dI imhr hI mMgxI hY[ Gr, jwiedwd, pu`qr, kwrW, skUtr Awid jo ik Aksr gurduAwrw swihb ivc Ardws smyN suxn ivc imldIAW hn, ienHW nwl isrP iqRSnW Aqy hMkwr ivc hor vwDw huMdw hY[ iehI kwrx hY, ik Aj-k`l ie`qnw pYsw, jwiedwd Aqy shUlqW dy hox dy bwvzUd vI lok du`KI hI hn[ iksy dy ihrdy ivc SwqI idKweI nhIN idMdI hY[

slok mÚ 3 ] bwbIhw AMimRq vylY boilAw qW dir suxI pukwr ] myGY no Purmwnu hoAw vrshu ikrpw Dwir ] hau iqn kY bilhwrxY ijnI scu riKAw auir Dwir ] nwnk nwmy sB hrIAwvlI gur kY sbid vIcwir ]1] mÚ 3 ] bwbIhw iev qyrI iqKw n auqrY jy sau krih pukwr ] ndrI siqguru pweIAY ndrI aupjY ipAwru ] nwnk swihbu min vsY ivchu jwih ivkwr ]2] (1285)

p`CmI siBAqw dy pRBwv krky lok AMimRq vyly dI sMBwl qoN dUr huMdy jw rhy hn[ mnu`K ny pdwrQ nUM hI jIvn dw mMqv smJ ilAw hY[ iehI kwrx hY, ik AMimRq vyly sMgq dI igxqI gurduAwirAW ivc bhuq G`t huMdI hY[ A`j k`l rwq dy dIvwn ieqny dyr q`k huMdy hn, ik AMimRq vyly koeI ivrlw hI dIvwn ivc hwzr huMdw hY[ ies qrHW dI irvwieq gurmiq dy ivprIq hI lgdI hY[ jy kr A`j k`l dy irvwj, kwrobwr, ivaupwr dy qrIky qy ruJyivAW krky swnUM AMimRq vyly qoN rukwvt pYNdI hY, qW gurU mhwrwj dw hukm hY ik ies qrHW dI rIq nUM qW swV dyxw hI TIk hY[ inSwnw ieko hI r`Kxw hY ik pqI prmySvr dy dr qy ie`zq rih jwvy[

mhlw 1 ] jwlau AYsI rIiq ijqu mY ipAwrw vIsrY ] nwnk sweI BlI prIiq ijqu swihb syqI piq rhY ]2] (590)

skUlW dI pVHweI isrP duinAwvI isiKAw q`k sIimq rih geI hY[ lok p`CmI siBAqw dI hryk g`l jW rIqI irvwz nUM au~qm drjy dw q`gmW dy idMdy hn, Aqy is`K Drm dy 239 swlw vwsqy prKy hoey AsUlW Aqy irvwieqW nUM ibnW ivcwry, socy, smJy Aqy prKy GtIAw jw purwqn kih ky Tukrw idMdy hn[ prMqU AslIAq ies dy ault hY[ inaUtn ny gurqw iK~c (Gravitational force) dI kwF 1686 dy krIb kIqI sI[ prMqU gurU nwnk swihb ny ies bwry jpujI swihb ivc 500 swl pihlW kih idqw sI[ DrqI Akwl purKu dy bxwey hoey Drm, Bwv inXm Anuswr itkI hY, nw ik iek bld dy shwry[ gYlIlIE ny pihlI tYlIskop 1609 ivc bxweI[ gurU swihb ny ibnw tYlIskop dy keI swl pihlW il`K idqw sI ik DrqIAW Axigxq hn[ A`j dI swieMs kuJ dhwky pihlW qoN hI Anyk gYlYksIAW bwry g`l kr rhI hY[

DOlu Drmu dieAw kw pUqu ] sMqoKu Qwip riKAw ijin sUiq ] jy ko bUJY hovY sicAwru ] DvlY aupir kyqw Bwru ] DrqI horu prY horu horu ] iqs qy Bwru qlY kvxu joru ] (3) (jpujI)

ies DrqI dy pYdw hox bwry A`j k`l swieMs dy AwDwr qy keI qrHW dIAW iQaUrIAW idqIAW jw rhIAW hn[ prMqU pUrn koeI vI nhIN[ prMqU APsos ik gurU nwnk swihb dI 500 swl pihlW idqI geI syD nUM iksy ivrly ny hI ivcwirAw hY[ gurbwxI ivc sp`St ikhw igAw hY, ik ies pvn nUM pYdw krn vwlw auh Akwl purKu Aqy aus dw Drm jW AsUl hI hY [ ies pvn (hweIfrojn + AwksIjn) qoN hI pwxI bixAw hY[ ies jl qoN swry jIv jMqU pYdw hoey hn[ A`j dI swieMs vI iehI kihMdI hY ik jIvn pwxI qoN hI AwrMB hoieAw hY[ iesy leI A`j dy swieMsdwn cMdrmW Aqy mMgl aupr pwxI hox dy sbUq l`B rhy hn, qW jo Biv`K ivc a`uQy jIvn dI sMBwvnw ho sky[

isrIrwgu mhl 1 ] swcy qy pvnw BieAw pvnY qy jlu hoie ] jl qy iqRBvxu swijAw Git Git joiq smoie ] inrmlu mYlw nw QIAY sbid rqy piq hoie ]3] (19-20)

pRmwxU bwry ieSwrw gurU swihb ny keI swl pihlW kr idqw hY [ gurU Arjn swihb ny sp`St kr idqw hY ik jy mnu`K A`q Cotw AxU bx ky AkwSW qk swry dIpW lokW Aqy phwVW aupr A`K dy iek Por ivc hI ho Awvy, Bwv ieqnI is`DI huMidAW BI, gurU qoN ibnW aus dw jIvn sPl nhIN huMdw[

 prmwxo prjMq Awkwsh dIp loA isKMfxh ] gCyx nYx Bwryx nwnk ibnw swDU n isD´qy ]2] (1360)

ieh scweI hux swieMs vI mMndI hY ik s`B dIp, sUrj, cMdRmw, qwry, AwkwS phwV, ru`K, iesqRI puqR, Brw qy snbMDI, sonw, moqI, mwieAw dy swry srUp nwSvMq hn [ ies scweI dI puStI qW gurU swihb keI swl pihlW kr cu`ky hn[ kyvl AibnwsI gopwl pRBU nwSvMq nhIN hY, Aqy aus dI swD sMgiq BI sdw-iQr hY [

GtMq rUpM GtMq dIpM GtMq riv ssIAr nK´qR ggnµ ] GtMq bsuDw igir qr isKMfM ] GtMq llnw suq BRwq hIqM ] GtMq kink mwink mwieAw sÍrUpM ] nwh GtMq kyvl gopwl Acuq ] AsiQrM nwnk swD jn ]9] (1354)

pqw nhIN kI kwrx hY ik A`j dy lok Awpxy Awp nUM iks AwDwr qy AYfvWsf smJdy hn [ p`CmI s`iBAqw, kutlnIqI jw hor klipq AwDwrW qy khI hoeI g`l nUM hI lok TIk smJdy hn[ Bwv kUV Aqy JUT im`Tw lgdw hY[ AslIAq qW ieh hY, ik gurbwxI ivc 500 swl pihlW khIAW hoeIAW scweIAW swieMs dI shwieqw nwl hux smJ ivc Aw rhIAW hn[ ieh vI ho skdw hY, ik gurbwxI ivc AMikq hor AnykW scweIAW nUM swieMs dy AwDwr qy smJx leI keI sdIAW l`g jwx[ s`c dI pCwx auhI kr skdw hY, ijs dy ihrdy ivc s`cw hovy, ijs nUM s`c nwl ipAwr hovy, ijs nUM jIvn dI jwc hovy, ijs AMdr s`c dw invws hovy[ gurU dw is`K hr roz Ardws ivc gurU goibMd isMG jI dy AwKrI hukm nUM gurU grMQ swihb (Sbd gurU) ivcoN Kojx bwry hI duhrwauNdw hY[ swieMs vI Koj dI hI g`l krdI hY[ gurU mhwrwj ny vI Akwl purKu nUM Sbd gurU, gurU grMQ swihb ivcoN Kojx Aqy prKx leI ikhw hY [

dohrw: AwigAw BeI Akwl kI qbY clwXo pMQ] sb is`Kn ko hukm hY gurU mwnIE gRMQ] gurU gRMQ ko mwnIE pRgt gurW kI dyh] jo pRB ko imlbo chy Koj Sbd mYN lyh]

Awau zrw ku ieh smJx dw Xqn krIey ik AMimRq vyly bwry A`j dI swieMs iknW ku smJ skI hY[ swfw idmwg srIr dy s`B qrHW dy kMm suxnw, vyKxw, clxw, socxw, sp`rS, svwd, Kwxw, pihnxw, Awid krn leI idn ivc ibjlI dIAW 13 qoN 30 qrMgW (bItw bryn vyv) ( b brainwave ) iek sikMt ivc pYdw krdw hY[ ieh ( ElectroEncephaloGraph, EEG ) nwl imxIAW jw skdIAW hn[ A`KW mItx Aqy sOx dy AwrMBk smyN 13 qoN 7 qrMgW (AlPw bryn vyv) ( a brainwave ) huMdIAW hn[ rwq nUM nINd ivc 7 qoN 3.5 qrMgW (QItw bryn vyv) ( q brainwave ) nwl supinAW dI siQqI huMdI hY[ rwq nUM fUMGI nINd ivc 3.5 qoN G`t qrMgW (fYltw bryn vyv) ( d brainwave ) huMdIAW hn[ mnu`K dy idmwg dy do ih`sy hn[ idmwg dw K`bw ih`sw swry duinAwvI kMm krdw hY, qy s`jw ih`sw koeI ivrlw hI pRXog ivc ilAwauNdw hY[ idn dy smyN jdoN qrMgW izAwdw huMdIAW hn qW K`bw pwsw AYkitv huMdw hY[ jdoN AsIN s`uqy huMdy hW Aqy qrMgW 13 qoN 7 (AlPw bryn vyv) dy krIb huMdIAW hn qW s`jw pwsw AYkitv huMdw hY [ pr AsIN s`jy ih`sy dI soc ivcwr nUM vrq nhIN skdy hW ikauik ieh idn dy smyN qrMgW vDx krky s`jw pwsw bMd ho jWdw hY qy K`bw pwsw AYkitv ho jWdw hY[ ies dw iek sbUq hr koeI vyK skdy hW[ auh hY, rwq nUM AwauNx vwly soc, ivcwr jW supny[ mnu`K socW ivc keI kuJ krdw Aqy ivcwrdw hY, pr auTx qoN bwAd aus nUM kuJ pqw nhIN huMdw hY[ kyvl kuJ AwKrI JlkW hI smJ skdw hY[ auc p`Dr dy lok, lyKk jW kvI hmySW Awpxy kol pYNn Aqy kwgz r`Kdy hn[ jdoN vI koeI ivcwr mn ivc AwauNdw hY, aus nUM il`K lYNdy hn[ ieh s`jy idmwg ivc auqpn huMdy hn[ jy kr ausy smyN not nw kIqy jwx qW Aksr Bul jWdy hn[ gurU nwnk swihb jI vI Awpxy kol ikqwb r`Kdy sn[ ijs ivc auh Dur kI bwxI ilKdy krdy rihMdy sn[ ieh ilKqI rUp ivc iek`TIAW kIqIAW geIAW bwxIAW ny bwAd ivc pMjvI pwqSwhI smyN Awid gurU grMQ swihb dw rUp ilAw sI[

puCn gl eImwn dI kwzI mulW iekTy hoeI] vfw sWg vrqwieAw lK n sky kudriq koeI] puCx Kol ikqwb nUM vfw ihMdU kI muslmwnoeI] bwbw AwKy hwzIAW SuB AmlW bwJo dovyN roeI] (1-33-8)

ies leI jy kr AsIN s`jy pwsy vwly idmwg dI soc ivcwr nUM vrqxw cwhuMdy hW qW swnUM Awpxy idmwg dIAW qrMgW dI PrIikaUNnsI GtwauxI pvygI[

au~cI soc ivcwr, nvyN iKAwl, nvINAW KozW, Awqimk ivcwrDwrw, BgqI, Awpxy Awp qy kwbU, Awid s`B s`jy idmwg ivc huMdy hn [ duinAwvI kMm, ihswb ikqwb, BwSw, ik`qy ivc inpMnqw, nu`kqw cInI, Awid s`B K`by idmwg ivc huMdy hn[ mnu`K nUM Akwl purKu ny nvIN ivcwrDwrw pYdw krn dI Xogqw b`KSI hY[ ieh s`B s`jy idmwg ivc hI pYdw huMdy hn, qy K`by idmwg duAwrw vrqoN ivc ilAWdy jw skdy hn[ jy mnu`K dy AMdr svY Brosw Aqy idRVqw hY, qW auh s`jy idmwg dI vrqoN kr skdw hY[ sihn SkqI Aqy cVHdI klHw ivc rihx vwlIAW aucIAW h`sqIAW hI ieh kr skdIAW hn[ dunIAw dy isrP 10 prISq lok hI s`jy idmwg dI vrqoN krdy hn, qy auh s`B aucy p`Dr dy lok hI hn[ bwkI dy 90 prISq lok dw jIvn, s`jw idmwg ibnw vrqoN kIqy hI inkl jWdw hY[ Ajyhy lok socx dw kMm vI K`by idmwg duAwrw krdy hn, jo ik au~cI sPlqw v`l nhIN iljw skdw hY[

K`by idmwg duAwrw socx vwly lok Aksr mwnisk Aqy srIrk rogW dw iSkwr rihMdy hn[ ienHW lokW dIAW GtnwvW ijAwdw huMdIAW hn Aqy auh glqIAW vI izAwdw krdy hn, ijs dy PlsrUp sPlqw G`t imldI hY[ ies dy ault, s`jy idmwg duAwrw socx vwly lok srIrk qOr qy qMdrusq huMdy hn, G`t GtnwvW huMdIAW hn, G`t glqIAW krdy hn, ijs dy PlsrUp jIvn ivc sPlqw imldI hY [ ieh qknIk ijs nwl AsIN s`jw Aqy K`bw idmwg dohW dw pRXog kr skdy hW aus nUM islvw mYQf ikhw jWdw hY[ (Silva Method to Activate both left and right Hemishere of Brain ) ijs cIz nUM A`j dI swieMs qrHW qrHW dIAW t`krW mwr ky Ajy l`B hI rhI hY[ auh gurU swihb ny 500 swl pihlW hI smJw idqI hY[ idmwg dy dovy s`jy Aqy K`by ihisAW nUM vrqx dw bhuq hI Awswn smW Aqy qrIkw hY, “ AMimRq vylw scu nwau vifAweI ivcwru ]“ gurU dy is`KW nUM Gr ivc hI, ivrsy ivc, ieh isiKAw Aqy qrIkw pRwpq hY, pr APsos ik A`j dy is`K pirvwrW ivc pYdw hoeI pnIrI, Gr ivc ipAw Kzwnw l`Bx dI QW bwhr t`krW mwr rhI hY[ AMimRq vyly rwq dw smW huMdw hY[ koeI vI bwhrI Sor nhIN huMdw hY[ mnu`K nUM koeI srIrk Aqy mwnisk qnwv nhIN huMdw hY[ ijs krky aus dIAW idmwg nwl kMm krn dIAW qrMgW Gt jWdIAW hn [ ies leI AMimRq vyly mnu`K idmwg dy dovNy pwsy vrq skdw hY[ a`ucI soc ivcwr vwly kMm vI kr skdw hY Aqy idn dy smyN K`by idmwg rwhIN vrq vI skdw hY[ A`j dI swieMs Ajy ieQoN q`k hI smJ skI hY[ ho skdw hY gurU swihb ny hor vI fUMiGAweI q`k ivcwirAw hovygw, ijs bwry swieMs nUM smJx leI keI swl l`g jwx[

jdoN ienswn idn dy smyN jwgdw hoieAw fUMGI soc ivc huMdw hY Aqy auh ibnw Btkxw dy iek hI ivSy jW ivcwr mMfl ivc Awpxy Awp nUM lIn kr lYNdw hY, qW aus dI PrIikauNsI Gt skdI hY Aqy s`jw idmwg kMm krnw SurU kr skdw hY[ AjyhI AvsQw ivc ienswn Awpxy srIr nUM vI Bul jWdw hY ik auh hY ik nhIN[ A`KW KulIAW vI hox qW vI swhmxy dw kuJ ivKweI nhIN idMdw hY[ mnu`K isrP Awpxy ivcwr mMfl ivc hI GuMm irhw huMdw hY[

gurU swihbwnW dy smyN guris`K kwm, kRoD, loB, moh Aqy hMkwr qoN a`upr auT cuky sn[ ies leI ho skdw hY aunHW leI s`jy idmwg dI vrqoN Awm ho cukI hovygI[ auh srIrk ql qoN a`upr auT ky Awqimk ql qy rihMdy hoxgy[ iehI kwrx hY ik jy srIr qy Awrw cl irhw hY qW koeI drd nhIN[ dyg ivc aubl rhy hn qW gurbwxI rwhIN ilv Akwl purKu ivc lIn hY[ bMd bMd k`ty jw rhy hn qW kuJ Prk nhIN pY irhw[ mws jbUrW nwl noicAw jw irhw hY qW vI hr qrHW dy kSt shwr rhy hn[

gurbwxI ivc gupq dsm duAwr dw izkr AwauNdw hY[ ijhVw ik gurU dy dr qy rih ky hI Kuldw hY[ Bwv gurU dy hukmu Anuswr cl ky hI soJI pweI jw skdI hY[ ho skdw hY ik ies dw sMbMD swfy idmwg dy s`jy Bwg nwl jW aus qoN vI fUMGI AvsQw nwl hovy[ swieMs isrP Awpxy mItrW rwhIN pdwrQ jW aus dI hrkq vyK skdI hY[ Awqimk ql bwry kuJ nhIN vyK skdI hY[ ho skdw hY, ik Biv`K dIAW hor KojW nwl ies bwry kuJ hor pqw lg sky, ijs bwry gurbwxI ivc ijkr AwauNdw hY[ ieh AvsQw AYsI hY, ijs nUM auhI AnuBv kr skdw hY, ijhVw Kud ies AvsQw q`k phMuicAw hovy[ prMqU ieh ibAwn krnw sMBv nhIN hY[

hir jIau guPw AMdir riK kY vwjw pvxu vjwieAw ] vjwieAw vwjw paux nau duAwry prgtu kIey dsvw gupqu rKwieAw ] gurduAwrY lwie BwvnI ieknw dsvw duAwru idKwieAw ] qh Anyk rUp nwau nv iniD iqs dw AMqu n jweI pwieAw ] khY nwnku hir ipAwrY jIau guPw AMdir riK kY vwjw pvxu vjwieAw ]38] (922)

ies leI AMimRq Aqy AMimRq vyly dI swr vI auhI jwx skdw hY ijs ny AMimRq dw ivaupwr kIqw hovy[ kuJ ivrly bMdy hI hn, jo gurU dI rwhIN sdw kwiem rihx vwly prmwqmw dI is&iq-swlwh Aqy kdr smJdy hn Aqy aus nwl juVdy hn[

ijs no swcw isPqI lwey ] gurmuiK ivrly iksY buJwey ] AMimRq kI swr soeI jwxY ij AMimRq kw vwpwrI jIau ]1] rhwau ] (993)

pMjwbI khwvq hY “ jldI sON suvKqy jwg, v`Dy dOlq qy l`gx Bwg ! “ Aqy AMgryzI ivc kihMdy hn “ Early to bed and early to rise makes a man healthy wealthy and wise !"

jy kr aupr ilKIAW, gurbwxI dIAW AMimRq sbMDI isiKAwvW, nUM iek`Tw krIey qW AsIN sMKyp ivc kih skdy hW ik

*

rwq dy AKIrly pihr Bwv sUrj cVHn qoN iqMn GMty pihlW dy smyN nUM AMimRq vylw ikhw jWdw hY[

*

s`B qoN au~qm Byt jo mnu`K Akwl purKu A`gy r`K skdw hY, auh hY “AMimRq vyly aus dw nwmu icq rwhIN Xwd krIey qy aus dIAW vifAweIAW dI ivcwr krIey[“

*

gurU rwmdws swihb jI Aqy BweI gurdws jI ny is`K dI pRIBwSw ivc AMimRq vyly nUM Kws mh`qv id`qw hY[

*

is`K Drm Anuswr Akwl purKu iek hY, ies leI aus dy nwm-ismrn nwl swrI mnu`Kqw nUM Awpxw swQI bxwieAw jw skdw hY[

*

AMimRq vylw AYsw smW hY, jy kr au`T pvo qW au~dmI Aqy jy kr suqy rho qW AwlsI bx jweIdw hY[

*

PrId swihb kihMdy hn ik bMdgIhIx bMdy dy jIaUx dw koeI ArQ nhIN[ ijhVw isr AMimRq vyly mwlk-r`b A`gy nhIN Jukdw, auh isr qW k`t ky lwh dyxw cwhIdw hY[

*

mnu`K leI qW kI dunIAW dy pMCI vI AMimRq vyly au~T ky Awpxw kwr ivhwr SurU kr idMdy hn[

*

p`CmI siBAqw dy pRBwv krky lok AMimRq vyly dI sMBwl qoN dUr huMdy jw rhy hn[ A`j k`l rwq dy dIvwn ieqny lMmy huMdy hn, ik AMimRq vyly koeI ivrlw hI dIvwn ivc hwzr huMdw hY[

*

p`CmI s`iBAqw, kutlnIqI jw hor klipq AwDwrW qy khI hoeI g`l nUM lok TIk smJdy hn[ AslIAq qW ieh hY, ik gurbwxI ivc 500 swl pihlW khIAW hoeIAW scweIAW swieMs dI shwieqw nwl hux smJ ivc Aw rhIAW hn[

*

swieMs vI Koj dI hI g`l krdI hY[ gurU mhwrwj ny vI Akwl purKu nUM Sbd gurU, gurU grMQ swihb iv`coN Kojx leI ikhw hY[

*

au~cI soc ivcwr, nvyN iKAwl, nvINAW KojW, Awqimk ivcwrDwrw, BgqI, Awpxy Awp qy kwbU, Awid s`B s`jy idmwg ivc huMdy hn[ duinAwvI kMm, ihswb ikqwb, BwSw, ik`qy ivc inpMnqw, nu`kqw cInI, Awid s`B K`by idmwg ivc huMdy hn[ jy mnu`K dy AMdr svY Brosw Aqy idRVqw hY, qW auh s`jy idmwg dI vrqoN kr skdw hY[

*

idmwg dy dovy s`jy Aqy K`by ihisAW nUM vrqx dw bhuq hI Awswn smW Aqy qrIkw hY, “ AMimRq vylw scu nwau vifAweI ivcwru]“ gurU dy is`KW nUM Gr ivc hI, ivrsy ivc, ieh isiKAw Aqy qrIkw pRwpq hY[

*

AMimRq dI swr vI auhI jwx skdw hY ijs ny AMimRq dw ivaupwr kIqw hovy[ kuJ ivrly bMdy hI hn, jo gurU dI rwhIN sdw kwiem rihx vwly prmwqmw dI is&iq-swlwh Aqy kdr smJdy hn Aqy aus nwl juVdy hn[

ies leI swry vIrW Aqy BYxW nUM bynqI hY ik gurbwxI ivc ilKIAW geIAW scweIAW nUM smJo Aqy jIvn ivc Apnwau[ gurmiq Anuswr au~dm, auprwly, imhnq nwl, gurU mhwrwj dI bKiSS pRwpq krIey[ ies qrHW krn nwl Drm KMf, igAwn KMf, srm KMf, krm KMf, ivcoN lMGdy hoey AsIN scKMf q`k phMu`c skdy hW[ ieh “ AMimRq vylw scu nwau vifAweI ivcwru ]" dw rsqw hI hY, ijs nwl AsIN nwmu-rUpI AMimRq, AwnMd Aqy AslI SWqI pRwpq kr skdy hW[ Awpxy Aqy Akwl purKu ivclI haumY dI pwl qoV ky Akwl purKu nwl AByd ho skdy hW[ jdoN hryk mnu`K dy ihrdy ivc SWqI kwiem ho jwvygI qW iPr AwpsI vYr ivroD Awpxy Awp Kqm ho jwxgy[ ivSv ivc pUrn qOr qy SWqI pYdw ho jwvygI[ iesy AnMd dI AvsQw vwly Sihr, bygmpury dw ijkr gurbwxI ivc AwauNdw hY[

 

bygm purw shr ko nwau ] dUKu AMdohu nhI iqih Twau ] nW qsvIs iKrwju n mwlu ] KauPu n Kqw n qrsu jvwlu ]1] (345) (Bgq rivdws jI)

“vwihgurU jI kw ^wlsw vwihgurU jI kI &qih"

“Waheguru Ji Ka Khalsa Waheguru Ji Ke Fateh"

( fw: srbjIq isMG )

( Dr. Sarbjit Singh )

vwSI, nvIN muMbeI - 400703.

Vashi, Navi Mumbai - 400703.

Email = sarbjitsingh@yahoo.com

Web = http://www.geocities.com/sarbjitsingh/